Het Wijnhavenkwartier ligt centraal in Den Haag. Desondanks is het Wijnhavenkwartier geen vanzelfsprekend onderdeel van het Haagse centrum, terwijl het dat wel zou moeten zijn. Het gebied tussen het Spui, Centraal Station, de Kalvermarkt en de Schedeldoekshaven floreert in de 17e eeuw. Daarna gaat het echter bergafwaarts. Criminaliteit en verkrotting doen hun intrede en na verloop van tijd worden eerst de grachten gedempt en later wordt in verschillende fases alle oorspronkelijke bebouwing gesloopt. Het Wijnhavenkwartier groeit uit tot een zorgenkindje van Den Haag. Sinds begin 1900 bijten diverse grote en gerenommeerde architecten en stedenbouwkundigen (o.a. Berlage, Lindo, Dudok, Mouton, Nervi en Weeber) zich op het gebied stuk. Diverse gebieds- en structuurplannen worden gelanceerd, maar de uitvoering komt slechts mondjesmaat van de grond omdat de markt onvoldoende vertrouwen heeft in de slagingskansen. In 1979 worden de ministeriegebouwen aan de Turfmarkt opgeleverd en zes jaar later volgt de Zwarte Madonna. Het gebied blijft echter sfeerloos, het ontbeert de gewenste stedelijk uitstraling en er is tot op de dag van vandaag nauwelijks een link met het centrum. En dat is een gemiste kans, want het Wijnhavenkwartier herbergt juist een enorme potentie als verbinding tussen het Centraal Station en de rest van het centrum (Spui, Grote Marktstraat, Rivierenbuurt, Resident, parlement etc).
 
In de jaren’90 van de vorige eeuw (1990) start de ommekeer. Met de bouw van het Stadhuis en de Resident krijgt het gebied in de directe omgeving van het Wijnhavenkwartier nieuw elan. De benoeming van Den Haag Nieuw Centrum tot sleutelproject geeft daar nog een extra impuls aan. Het centrum van Den Haag zit sindsdien nadrukkelijk in de lift. De vernieuwingsoperatie van het centrum heeft de trek de stad uit van middeninkomens en bedrijven kunnen keren. Intensivering, functiemenging en hoogwaardige architectuur zijn een succesformule gebleken. De gemeente heeft het Wijnhavenkwartier altijd in deze positieve tendens willen betrekken. Die wens wint aan realiteitszin als eind jaren ’90 de Rijksgebouwendienst aangeeft dat de ministeries toe zijn aan een grootscheepse opknapbeurt. Uiteindelijk blijkt dat te duur waarna op basis van een zorgvuldig besluitvormingsproces wordt besloten tot nieuwbouw op de plek van de Zwarte Madonna.

Waar de markt het jarenlang niet aandurft om de ontwikkeling van het Wijnhavenkwartier en omgeving op te pakken, veranderen forse overheidsinvesteringen de toekomstperspectieven. De investering van de gemeente in het nieuwe Stadhuis heeft de weg vrijgemaakt voor de Resident. Zo gaat het nu ook in het Wijnhavenkwartier: het Rijk investeert in de nieuwbouw van twee ministeries waardoor het voor de markt aantrekkelijk wordt in het overige deel van het Wijnhavenkwartier te investeren. Met de huidige investeerders kan ook dit gebied dezelfde kwaliteit krijgen als de rest van Den Haag Nieuw Centrum. Het Wijnhavenkwartier zal van een gesloten, onaantrekkelijk kantoor- en woongebied veranderen in een open, levendig en aantrekkelijk woon, werk, winkel en uitgaansgebied. Het wordt echt een gebied voor en van de hele stad. Samen met Den Haag Nieuw Centraal vormt het Wijnhavenkwartier de kroon op Den Haag Nieuw Centrum. 
 
Zo zagen de Turfmarkt (rechts) en de Houtmarkt (links) eruit omstreeks 1820. gezien vanaf de Nieuwe Haven – waar nu de Wijnhaven is – in de richting van de Nieuwe Kerk aan het Spui. In die tijd floreerde de Turfmarkt dankzij de handel in turf als brandstof voor kachels. 



Een kaart van ’s-Gravenhage uit 1884. met een groot aantal gevels van belangrijke panden. Duidelijk herkenbaar is de Nieuwe Kerk met daar tegenover de Turfmarkt en de Houtmarkt.
U kunt deze kaart ook downloaden als PDF van 6 Mb of nog gedetailleerder als JPG bestand van 37 Mb.

 



Heeft u behoefte aan een overzicht van het Wijnhavenkwartier door de jaren heen? Klik dan hier.